Lapurtar motxak.

Ficha técnica

Otras denominaciones: Xarmantina, Lapurtar laburrak

Descripción breve: Lapurtar motxak jauzia ez da Muxikoak edo Xibandiarrak bezain luzea, baina bere sona horien parekoa da. Guilcherrek dio Ipar Euskal Herri osoan dantzatu izan zela, baina une hartan Nafarroa Beherean eta Lapurdiko herri batzuetan soilik dantzatzen zela (Guilcher, 1984, 182). Lapurtar motxak beste jauziekin batera egiten ohi da: Lapurtar motxak + Lakartarrak + Ahuntxa Luzaiden ez ohi da bakarrik jotzen, Sagasetak jaso zuenez: Luzaiden Erramun Auzkiri hartutako airea da. Gaur egun Luzaiden Lapurtar-motxak Ramuntxo orkestrak izenburu honekin jotzen zuen guztiari erraten diote, baina hor hiru Jauzi daude elkarturik: Lapurtar-motxak, Lakarre edo Lakartarrak eta Ahuntxa (Sagaseta, 2011, 196). Are gehiago: Berrogei urtetik gorakoek bereizten dituzte oraindik ere Lapurtar-motxak «Zeinakin» eta «Zeinaik gabe», hau da, Zeina urratsarekin hasten diren Lakartarrak erantsita ala erantsi gabe. Juanito Lurok, Periko Etxeberrik eta abarrek erran didate lehen, Lapurtar-motxak hasi aitzin, beti jakinarazten zutela Zeinarekin ala gabe jo behar zituzten. Jauzi hau Luzaiden, dantzatzeko zailenetarikotzat daukate, eta horregatik hautatzen omen zuten txapelketetan emateko. Gutxi baitziren Lapurtar-motxak, Lakartarrekin eta Ahuntxarekin, inork markatu gabe, gogoz dantzatzeko gai ziren herriak (Sagaseta, 2011, 196). Kontutan izan behar da Sagasetak 1975ean argitaratu zuela Luzaide dantzei buruzko artikulua, 1977an liburu forma hartuko zuena. Beraz, «berrogei» urte horiek, gutxienez, 1975etik atzera zenbatu behar dira. Bere izenak iradokitzen duen gisan,Lapurtar motxak baldin badira, Lapurtar luzeak ere egongo dira ere bai. Guilcherrek dio: Aux confins de la Basse-Navarre et du Labourd on distinguait autrefois un «Lapurtar luzeak» (les longs du Labourd), plus connu sous les noms de Lapurtarrak ou Baztandarrak, et un «Lapurtar motxak» [Nafarroa Beherko eta Lapurdiko mugetan antzinean bereizten ziren «Lapurtar luzeak», ezagunagoak Lapurtarrak edo Baztandarrak izenekin, eta «Lapurtar motxak»] (Guilcher, 1984, 182)

Pueblo: Lapurtar motxak.

Tipos de danzas que hay en este ciclo:

Danzas que forman este ciclo:

Cuándo

Fecha: Sin datos

Periodicidad: Sin datos

Dónde

Lugar: Sin datos

Recorrido: Sin datos

Descripción

Sin datos

Documentación asociada

Informantes: Sin datos

Bibliografía:

Guilcher,J.-M. (1984). La tradition de danse en Béarn et Pays Basque Français. Éditions de la Maison des Sciences de l’homme. Paris

Sagaseta, M.A. (1975). Estudio de los bailes de Valcarlos. Cuadernos de Etnología y Etnografía de Navarra, nº 20. Diputación Foral de Navarra. Pamplona.

Sagaseta, M.A. (1977). Danzas de Valcarlos. Diputación Foral de Navarra. Pamplona.

Sagaseta, M.A. (2011). Luzaideko ddantzak.Danzas de Valcarlos. Herritar Berri-Astero/Baigorri-Gara. Bilbo.

Galería de videos

Lapurtar motxak..Navarra Cuatro Estaciones 1964. Carnaval de Lantz.

Lapurtar motxak..Raices RTVEko dokumentala año 1974.

Lapurtar motxak..Carnavales de Lanz 2008. E. Monesma Pyrenne.

Galería de fotos