Irisarriko Dantza Luzea

Ficha técnica

Otras denominaciones: Sin datos

Descripción breve: Dantza Luzea Soka dantza mistoa da, eta neskak eta mutilak zapi batez lotuta daude. Zirkulu irekian egiten den Karrika dantza edo kalejira da, zati zeremonialago bat izan dezakeena. Inauterietan edota kabalkadetan dantzatzen da. Irisarriko Dantza Luzea Nafarroa Behereko beste herri batzuetan dantzatzen den Dantza Luze tradizionalenaren eguneratze koreografikoa da. Bere alderdi musikala ez da aldatzen eta Sagasetak <a href="http://www.dantzatlas.navarchivo.com/eu/node/702">Luzaideko Dantza Luze</a>rako  proposatu zuen eskema ikus dezakegu: A-bis, A, A-bis, B, C-bis, D, E. eta F (Sagaseta, 2011, 338). Aldaketak koreografian gertatzen dira: Bere lehen mugimenduak, musikalki, A-bis eta A zatien segida bat da, musikarien nahieran edo aurretik erabakita. Lehenik eta behin, neskak agertzen dira plazan sokan dantzan, Sagasetak «Dantza luzearena» (kontrapasa) deitu zuen urratsarekin, zirkulu itxi bat osatu arte. Sarrera honek gogoarazten du<a href="http://www.dantzatlas.navarchivo.com/eu/node/1649"> Izabako ttun-ttunari</a> buruz Arrarasek ematen zuen deskribapena: Son las muchachas quienes salen a la plaza unidas por las manos formando cadena y marcando el ritmo de la melodía con un paso en cada parte del compás binario [Neskak eskuak elkarri lotuta ateratzen dira plazara, soka osatuz eta melodiaren erritmoa markatuz, konpas bitarraren zati bakoitzean pauso bat emanez]  (Arraras, 1983, 58). Zirkulu hau ixten ari denean, mutilak sartzen dira, sokan dantzan, eta emakumeen zirkulua inguratzen dute. Horrela dantzatzen dira, harik eta une jakin batean bi zirkuluak bat egiten duten arte, neska-mutilak orduan sokan txandakatuta geratzen direlarik. Ondoren, zirkulua zabaldu eta hautsi egiten da, eta soka irekia bihurtzen da. Beste Dantza Luze batzuetan ez bezala, une honetan lehen dantzaria bolante bat da eta azkena neska. Zati hau B kodarekin amaitzen da, non lehenengo dantzariak bakarrik buelta bat ematen duen antrexatak eginez. Hurrengo sekuentzian C-bis dantzatzen da. Zati hau ere eguneratuta dago. Lehenik, Zuberoako jauzietako unitate «nobleen» urratsen estiloko Sinple lauetan dantzatzen da, baina arinago dantzatuta. Dantza Luzea Zuberoako branlea gogorarazten duen jauzia da hemen, dantzariak zapiekin elkartuta baitoaz. Baina berrikuntza ondoren dator. Doinu berarekin jarraituz, soka hautsi egiten da eta binaka hasten dira dantzatzen, orain aurrez aurre dauden bi kideak: biga, sinple, dobla, sinple. Ondoren, nesken soka erlojuaren aurkako noranzko bakarrean hasten da biratzen, eta mutilena, berriz, ordutegiaren noranzkoan, bikotez aldatuz gurutzatzen direnean. Gurutzapenak amaitzean, berriz ere soka batean elkartzen da talde osoa eta, oraingoan bai, bi bolante geratzen dira buruan eta buztanean, berriro jauzi bat balitz bezala dantzatzeko: Sinple lauetan. Kateapen motor horretatik aurrera, <a href="http://www.dantzatlas.navarchivo.com/eu/node/702">Luzaideko Dantza Luzea</a>ren Kontrapas deitzen den zatiaren estiloari heltzen zaio berriro: kontrapas + antrexatak + kontrapas + gibelka. Zati hau D kodearekin amaitzen da, B koda bezala dantzatzen delarik. Ondoren, E eta F zatiak datoz, lehena A bezala dantzatua. Dantzariek biribil ireki batean amaitu dute aurreko zatia. Orain, bolanteak zentrorantz mugitzen dira, zirkulu bat osatuz barruan; eta honen barnean lehen eta azken dantzariak, burua eta buztana, aurrez aurre. Horrela dantzatzen dute denek F zatia, Luzaiden dantzatutakoaren berdina dena, nesken parte-hartzeagatik izan ezik, une jakin batean lauetan erdizka dantzatzen baitute. Ondoren bolanteak beren lekura itzultzen dira eta lehenengo zatia dantzatzen dute (Abis-A musika zatia). Dantza Luzearen bertsio berri hau 2012an Irisarrin ospatutako kabalkadarako sortu zuten Laurent Harinordoki eta Christine Urruti (Dantzan.eus, 2016)

Pueblo: Irisarriko Dantza Luzea

Tipos de danzas que hay en este ciclo: