EUGIKO ZAREGI DANTZA

Eugiko Zaragi dantzaren koreografiaren berri F. Arrarasek eman zigun. Bere argitalpenetan ohikoa den bezala, ez du informazioaren inongo iturririk aipatzen. Ikusiko den moduan eta gaineratiko Zahagi dantzekin konparatuz, Arrarasek argitaratutako Zaragi dantza eskenatokirako prestatutako dantza ematen du, herrikoia baino gehiago. 

Beste toki batzuetan bezala (Goizueta edo Bera, adibidez), Eugiko Zaragi dantza inauterietan egingo zen:

Era interpretado en Eugui después de la comida celebrada por los jóvenes del pueblo el tercer día de Carnaval, frente a las casas que habían contribuido con sus «puskak» o aguinaldos a la celebración del banquete [Inauterietako hirugarren egunean herriko gazteek egindako bazkariaren ondoren dantatzen zen Eugin, beren «puskekin» oturuntza egiten lagundu zuten etxeen aurrean] (Arraras, 1987, 50).

Lau izango ziren makil dantzariak, gehi beste bat zaragia bere bizkarrean eramaten duena:

Un muchacho lleva sobre sus espaldas un odre vacío e inflado. Otros cuatro jóvenes, armados de «makillas» que apoyan sobre el hombro derecho, marchan a su lado (dos a su izquierda y los otros dos a la derecha) marcando con sus pies en la frase musical A un paso de negra en la primera parte del compás y dos pasos de corchea en la segunda, con los pies alternos [Mutil batek zahagi huts eta puztu bat darama bizkarrean. Beste lau gazte, eskuineko sorbaldan eusten duten «makilez» armaturik, bere ondoan doaz (bi ezkerrean eta beste biak eskuinean), oinekin A esaldi musikalea beltza irauten duen pauso bat markatuz konpasaren lehen zatian, eta kortxeazko bi pauso bigarrenean, oinak txandakatuz] (Arraras, 1987, 51).

Honaino, Arrarasek ematen duen deskribapena beste herri batzuetan egiten den Zahagi dantzaren antzekoa da, baina hortik aurrera erabat ezberdintzen da:

Al iniciar la frase musical B… los danzantes enfrentados bailan un punteado con vuelta final en el octavo compás… En la repetición de la frase melódica, la posición de los bailarines ha cambiado, para interpretar el mismo punteado anterior con vuelta final, enfrentándose el 1 con el 3 y el 2 con el 4 (los dantzaris de la misma fila entre ellos)... En la frase musical C, los bailarines se entrecruzan dando un paso en cada parte del compás, al mismo tiempo que golpean el suelo con la contera de sus «makillas» dando tres golpes en cada compás… El juego de la última frase musical, señalada con la letra D, consiste en un golpear de palos, cruzándolos por encima del portador del odre que para esta frase final adopta una postura inclinada hacia adelante. Los bailarines de la fila derecha (1 y 3) golpean sus «makillas» contra los de la fila izquierda (2 y 4) en los compases 1, 2, 3, 4, 5, 6 y 7 y chocan sus palos en cada una de las tres partes del compás. En las notas do negra de los compases 4º y 8º los golpes de los cuatro bailarines son dados sobre en odre inflado 

[B esaldi musikala hastean…, aurrez aurre dauden dantzariek punteatu bat amaierako birarekin dantzatzen dute zortzigarren konpasean… Esaldi melodikoaren errepikapenean, dantzarien posizioa aldatu egin da, aurreko punteatu (amaierako itzuliarekin) bera interpretatzeko, 1 3rekiko aurrez aurre jarriz, eta 2 eta 4rekin (ilara bereko dantzariak haien artean)... C esaldi musikalean, dantzariak elkarren artean gurutzatzen dira konpasaren zati bakoitzean pauso bat emanez, eta, aldi berean, beren «makilen» beheko muturrarekin lurra joz, konpas bakoitzean hiru kolpe emanez... Azken musika-esaldiaren jokoa, D letrarekin seinalatua, zahagi-eramailearen gainetik gurutzatuz makilak jotzean datza, azken esaldi horretarako aurrerantz makurtutako jarrera hartu duena. Eskuineko ilarako dantzariek (1 eta 3) beren makilak ezkerreko ilarakoen aurka (2 eta 4) jotzen dituzte 1, 2, 3, 4, 5, 6 eta 7 konpasetan, konpasen hiru zatietako bakoitzean. 4. eta 8. konpasetako nota beltzetan, lau dantzarien kolpeak zahagi puztuan ematen dira] (Arraras, 1987, 51 y ss.).

Arrarasek dio «makildantzariak» 4 edo lauren multiploak izan daitezkeela, beti ere launa dantzariko zahagi eramaile bat egonda.