BERAKO BANDERA ARBOLTUA
Ficha técnica
Cuándo
Dónde
Descripción
Bandera arbolatzea edo Bandera dantza urtean bitan egiten da: Besteberri egunean eta herriko bestetan. Besteberri egunean, herrian barna egiten den prozesioan, lau tokitan egiten da: Udaletxe Plazan, Foruen Plazan, Altzateko Plazan eta Altzate kalean, Maritx etxearen parean. Prozesiora joateko, bandera udaletxetik ateratzen da eta mezetara joaten diren zinegotziei laguntzen die. Elizatik ateratzen da prozesioa eta herriko kaleetan barna abiatzen da. Aipatutako lau toki horietan dantzatzen da bandera.
Herriko besten Bandera dantza Meza nagusitik bueltan egiten da Udaletxe Plazan. Udala eta dantzariak Alkate soinu musikarekin jeisten dira elizatik Udaletxe plazara. Bertan alfonbra bat jartzen dute lurrean eta bere gainean zinegotzi banderariak Berako bandera jartzen du. Ondoren kuxin bat jartzen du banderaren ondoan eta, zutik, jendea agurtzen du; gero kuxinaren gainean belaunikatzen da eta daraman txanoarekin plazan dagoen jendea agurtzen du. Ondoren txanoa kendu egiten du eta Bandera dantzatzeko prest dago. Dantzaren bukaeran banderak alfonbraren gainean geratu behar du, zabalik. Amaitu eta gero, zinegotziak dantzatu aurretik egindako agurrak errepikatzen ditu. Erritual osoa egiten den bitartean, geroago dantzatuko diren makil dantzariak plazaren inguruan kokatzen dira, bandera dantzatzen delarik haiek belaun bat lurrean dutela ikusten dute.
Berako Bandera Arboltzea da goiz horretan egiten diren dantzetatik lehendabizikoa. Ondoren Bordon dantza eta Makil dantzak egiten dira.
Documentación asociada
Fernandez de Larrinoa, Kepa (2003). Calendario de fiestas y danzas tradicionales en el País Vasco. Vitoria-Gasteiz. p. 368.
Arrarás, Fco. (1987). Danzas e Indumentaria de Navarra. Merindad de Pamplona (II). Pamplona-Iruña. p. 80.
Galería de videos
Galería de fotos
Indumentaria
Zinegotziak atorra zuria janzten du. Kanpotik praka eta jaka beltzak. Gerrian eta jakaren gainetik paxa edo gerriko gorri bat ezkerretik zintzilikatzen dena. Buruan, azkenik, txano bikornio beltza apaindurekin.
Música
Descripción histórica
Tradizionalki, dantza hau Bestaberri egunean egiten zen soilik, baina 2009tik aitzina Berako herriko bestetan ere dantzatzen da. Herriko bestetan egiteko ekimena Berako alkate ohia zen Josu Goiarena izan zen. Horrek eztabaida sortu zuen.
Patxi Arrarasek ere jasotzen du dantza hau eta «Ikurriña goratu» deitzen dio. Oso zalantzagarria da izen hori, ez bada garaiko modara egokitutakoa. Dantzaren deskribapena ez da egiten eta erritoaren deskripzioa Bestaberri egunari dagokio:
… el ritual de ondar la bandera de la villa (Ikurriña goratu), ante el Santísimo Sacramento el día del Corpus Christi. La enseña de la villa, enarbolada por el síndico municipal, se baila en primer lugar en la plaza de la iglesia a la salida de la procesión. Se repite la acción de ondear y humillar la bandera frente a la casa Iriartea en el barrio de Alzate, y nuevamente tiene lugar esta ceremonia en la plaza de este último barrio y ante la casa del alcalde de la villa, en el caso de estar ubicada en el trayecto procesional. Al síndico municipal le acompaña otro concejal armado de una alabarda, y ambos se tocan con bicornio o sombrero de dos picos [... hiribilduko bandera (Ikurriña goratua) arboltzeko errituala, Bestaberri egunean Sakramentu Santuaren aurrean. Herriko entseina, udal sindikoak arboltua, lehenik eta behin elizako plazan dantzatzen da prozesioaren irteeran. Alzate auzoko Iriartea etxearen aurrean bandera astintzeko eta umiliatzeko ekintza errepikatzen da, eta berriro egiten da zeremonia hori auzo horretako plazan eta hiribilduko alkatearen etxearen aurrean, prozesioko bidean egonez gero. Udal sindikoari alabarda bat daraman beste zinegotzi batek laguntzen dio, eta biek bi tontorreko bikornio edo kapela janzten dute. (Arrarás, 1987, 80. o.)
Bandera zinegotzi batek dantzatzen du. Makil dantzariak plazaren inguruan kokatzen dira.