Berako Agurra

Ficha técnica

Otras denominaciones: Aurreskua, Kontrapasa

Descripción breve: Izen honekin bertze toki batzuetan Aurresku bezala ezagutzen den dantza izendatzen da. Aurreko dantza bukatuta, aitzineskua eta neska kapitaina badoaz plazaren erdira eta hor aitzineskuak bere neska kapitainari dantzatzen dio. Ateratzen dira eta ondoren atzeskua eta bere bikotekidea ateratzendira plazaren erdira. Orain neska da mutilari dantzatzen diona. Dantza hau soilik dantzari hauek egiten dute. Izenari dagokionez, Goiak bi izen erabiltzen ditu dantza hau izendatzeko: Aurresku eta Kontrapasa: «Aurresku o Contrapás» (Goya, 1942). Geroago, 1975ean, soilik Kontrapas izena erabiliko du. Urrutia eta Unsionek «Agurra» izena erabiltzen dute (Urrutia & Unsion, 1978, 1. o.). Denboran zehar eta agian tradizioaren etenak eraginda, aldaketa batzuk gertatu dira ohituran. Aspaldian dantzariek ez zuten zirkulu bat osatzen plazaren inguruan, lerro edo arku baten itxura zeukan taldea eta haren aurean agintariak zeuden. Aurreko dantza bukatzen zenean: Cuando se han colocado los muchachos frente a las autoridades, cesa el baile y la «capitana» es llevada por el 2º bailarín acompañado del capitán o anziñ-esku al  centro de la plaza. Las demás chicas se colocan junto a sus compañeros [...] Colocada la muchacha en el centro de la plaza (espaldas a las autoridades) y antes de comenzar la música el bailarín se descubre con ambas manos, saluda inclinándose (con la boina blanca en las manos) primero a la muchacha y después a las autoridades y comienza en contrapás [Mutilak agintarien aurrean jarri direnean, dantza eteten da eta neska-"kapitaina" 2. dantzariak eramaten du, kapitainarekin edo anziñ-eskuarekin plazaren erdira. Gainerako neskak bikotekideen ondoan jartzen dira [...] Neska plazaren erdian jarririk (agintariei bizkarra emanez), eta musika hasi baino lehen, dantzaria bi eskuekin erantziko du txapela eta, bere burua makurtuz (txapel zuria eskuetan),  lehenik neskari eta ondoren agintariei agurtuko ditu. Ondoren kontrapasean hasiko da] (Goya, 1942). 1975eko deskripzioan neska kapitaina aitzineskuak aterako du (Goya, 1975, 4. o.). Urrutia eta Unsonek deskribapen txikia egin zuten: 4. El Agurra en el que primeramente el antzinesku y luego el atzesku bailan a su respectiva pareja. A continuación puede hacerse un duelo entre los dos [4. Agurra, zeinean lehendabizi antzineskuak eta gero atzeskuak beren bikoteari dantzatzen diote. Jarraian, bien arteko duelua egin daiteke] (Urrutia & Unsion, 1978, 1. o.). Agurrak ez du koreografia itxia, inprobisatzeko tartea ematen dio dantzariari. Horrela kontatzen du Goiak: Lo bailó Ramontxo Irazoqui, que lo hizo muy bien.- Improvisó los pasos dándole cierta personalidad a la dantza, ensayada previamente sin perder el ritmo y compás de la música.- Pienso que se debe dejar al dantzari en una relativa libertad en el baile del contrapás.- No deben faltar en el baile las tijeras, dibujos, saltos, cambio de lugar a la derecha e izquierda, vueltas,... siempre sin perder el ritmo y compás del contrapás. [Ramontxo Irazoquik dantzatu zuen, eta oso ongi aritu zen.- Dantzari nolabaiteko nortasuna emanez inprobisatu zituen urratsak, aurretik musikaren erritmoa eta konpasa galdu gabe entseatuta.- Dantzaria kontrapasa dantzatzeko nolabaiteko askatasunean utzi behar dela uste dut.- Dantzan ez dira falta behar guraizeak, marrazkiak, jauziak, ezker-eskuin leku aldaketa, bueltak... beti kontrapasaren erritmoa eta konpasa galdu gabe] (Goya, 1975, 4. o.) Inprobisazioaren ezaugrria ere aipatzen dute Urrutiak eta Unsonek: [...] los pasos a realizar son a la libre imaginación de los contendientes [egin beharreko urratsak lehiakideen irudimen askea dira] (Ibidem). Ohituraren azken aldaketa 2014an gertatu zen eta geroztik neskak ere mutilari dantzatzen dio Agurra. Dantza hau dantza ziklo honi dagokio: <a href="http://www.dantzatlas.navarchivo.com/eu/node/581">BERAKO AURRESKUA</a> Ziklo hau osatzen duten beste dantza batzuk: <a href="http://www.dantzatlas.navarchivo.com/eu/node/1792">Sarrera</a> <a href="http://www.dantzatlas.navarchivo.com/eu/node/1793">1. Mutil dantza</a> <a href="http://www.dantzatlas.navarchivo.com/eu/node/1794">2. Mutil dantza</a> <a href="http://www.dantzatlas.navarchivo.com/eu/node/1795">Lehenbiziko Zortzikoa</a> <a href="http://www.dantzatlas.navarchivo.com/eu/node/1796">Bigarren Zortzikoa</a> <a href="http://www.dantzatlas.navarchivo.com/eu/node/1797">Azeri-dantza</a> <a href="http://www.dantzatlas.navarchivo.com/eu/node/1798">Fandagoa</a> <a href="http://www.dantzatlas.navarchivo.com/eu/node/1799">Porrusalda</a> <a href="http://www.dantzatlas.navarchivo.com/eu/node/1800">Biribilketa</a>

Pueblo: Berako Agurra

Tipos de danzas que hay en este ciclo: