Azpirozko Alki dantza

Ficha técnica

Otras denominaciones: Aulki dantza, Katadera dantza

Descripción breve: Jadanik dantzatzen ez den irri dantza da. Dantza hau agertzen zaigu R.M. Azkueren Cancionero Popular Vasco delakoan (Azkue, 1925, 426). Bertan «Axuri beltzaren» familiakoa dela esaten du. Gerora ere, F. Arrarasek (1987, 113 eta 226) jaso zuen Azkuek argitaratutako melodia. Dantza hau aurreko mendearen laugarren hamarkadan galtzen da baina bere oroitzapena oso garbia da zazpigarrenean eta zortzigarrenean ere. Joku dantza zen heinean, tabernan, artaxuriketan, etxean,... egiten zen. XX. mendearen seigarren hamarkadan J.M. Beltranek ikertu zituen Larraun ibarreko dantzak eta bere artean hau dago. Melodia eta dantzatzeko modua ere jaso zuen. Hiru alkirekin egiten den aulki dantza da. Hiru aulkiei dagozkien hiru dantzarik parte hartzen dute. Hauek, melodiaren erritmoa jarraituz nahastu gabe, aulkien artean dantzatu behar dute, beste dantzariekin tupust egin gabe. Dantza hau txistuaren soinuarekin egiten zen txistularirik bazegoen: Danbolinterorik ez bazen, “ezpainetakoa” edo aho-soinua jotzen zekien norbaitek joko zuen, eta soinularirik ez zegoenean, aulki-dantzarako musika denen artean kantatuz ematen zuten (Beltran, 2016, 50).  Dantza honek bi zati ditu jarraian egiten direnak. Lehendabiziko zatian dantzari bakoitzak dagokion aulkiaren parean jartzen da (bere ezkerrean duela).  Musikarekin batera dantzariek inguratzen dituzte aulkiak aulki-multzoari buelta erdia emanez. Melodiaren errepikapenarekin hasierako postura hurbiltzen dira berriz. Zati honi Beltranek “dantza” deitzen dio (Beltran, 2016, 13). Behin “dantza” bukatuta, “jokoa” hasten da: dantzariak aulkien artean birak emanez egiten da. Bigarren zati honetan lasai eta motelki hasten da, baina musika gero eta azkarrago jotzen da. Horrek ongi egitea zailtzen du. Azkuek jaso zuen melodia eta 40-50 urte geroago Beltranek jaso zuena doinu bera dira. Hemen ematen den doinua J.M. Beltranek grabatu zuen (Beltran, 2016). Argitalpenean argitzen da ezen «grabazioaren hasierako bi buelta Azpirozkoak dira eta hirugarren bueltako hasieratik bukaera artekoak Etxarrikoak» diren (Beltran, 2016, 52). Ikusi<a href="https://www.dantzatlas.navarchivo.com/eu/node/2173"> Iribasko Silla dantza</a>

Pueblo: Azpirozko Alki dantza

Tipos de danzas que hay en este ciclo:

Danzas que forman este ciclo:

Cuándo

Fecha: Sin datos

Periodicidad: Sin datos

Dónde

Lugar: Sin datos

Recorrido: Sin datos

Descripción

Sin datos

Documentación asociada

Informantes: Sin datos

Bibliografía:

Arraras, F. (1987). Danzas e Indumentaria de Navarra. Merindad de Pamplona, I. Pamplona: Institución "Príncipe de Viana".

Azkue, R. Mª de (1922). Cancionero Popular Vasco (3. argitalpena). Bilbao: Euskaltzaindia

Beltran, J.M. (2016). Larraungo herri-dantzak. Larraungo herrietan XX. mende hasieratik erdialdera arte egiten ziren dantzak. Oiartzun: Soinuenea Fundazioa

Galería de videos

Azpirozko alki dantza.Navarra Cuatro Estaciones 1964. Carnaval de Lantz.

Azpirozko alki dantza.Raices RTVEko dokumentala año 1974.

Azpirozko alki dantza.Carnavales de Lanz 2008. E. Monesma Pyrenne.

Galería de fotos