Bizkar dantza de Baztan
Ficha técnica
Otras denominaciones:
Bizker dantza
Descripción breve:
<p dir="ltr">La Bizkar dantza (lit. danza de la espalda) es una danza juego de Baztan. Era interpretada por dos dantzaris. Uno de ellos llevaba en su espalda, colgando de la faja una tira de papel. El otro lo seguía por detrás con una vela en la mano intentando dar fuego al papel. Pertenece a la misma familia que la «<a href="https://www.dantzatlas.navarchivo.com/es/node/480">Danza del Plego</a>» de Ablitas.</p>
<p dir="ltr">La coreografía de la Bizkar dantza es la misma que la de la Ipurdi dantza, pero en esta, en vez de llevar una tira de papel se lleva un haz de paja. Esta es la descripción que nos da Patxi Larralde y que vale para las dos danzas:</p>
<p style="padding-left: 60px;" dir="ltr">Un dantzari llevando colgado de la cintura –por la parte trasera– un pequeño haz de paja o hierba seca, o simplemente un trozo de papel bastante largo, baila en cuclillas haciendo en esta postura sus giros y evoluciones. Ogtro dantzari le sigue, bailando en la misma forma, tratando de dar fuego al papel, normalmente utilizando una vela. Quien pierde el juego paga un trago de vino (Larralde & Larralde, 1991, 37)</p>
<p dir="ltr">Esta descripción refleja la que con anterioridad dio F. Arraras (Arraras, 1987, 47). Y antes más, Elena de Arizmendi nos dio otra:</p>
<p style="padding-left: 60px;" dir="ltr">La ejecutan dos danzantes en cuclillas. Uno de ellos lleva un haz de paja echado a la espalda: el otro, con un tizón en la boca, entre saltos y giros, intenta prenderle fuego. Todo ello al son del txistu y sin perder el ritmo (Arizmendi, 1968, 452)</p>
<p dir="ltr">Ese modo de intentar quemar para increíble, pero Arizmendi, en una nota al pie, nos dice:</p>
<p style="padding-left: 60px;" dir="ltr">Sucedió en 1963. Me dijeron que esta danza era difícil y se iba perdiendo (Arizmendi, 1968, 453)</p>
<p dir="ltr">Según Larralde (Larralde & Larralde, 1991, 30), la melodía la recogieron tanto el P. Donostia como el P. Olazaran de Antonio Elizalde. Olazaran la publicó bajo el nombre de «Bizker-dantza» (Larralde & Larralde, 1991, 31). </p>
<p dir="ltr">Hoy en día, esta melodía se utiliza para bailar la <a href="https://www.dantzatlas.navarchivo.com/eu/node/404">Ipurdi dantza</a>. Maurizio Elizalde utilizaba esta melodía para la Itsas dantza.</p>
<p dir="ltr">La melodía tenía una letra con la que se podía cantar:</p>
<p style="padding-left: 60px;" dir="ltr">Atso zarra milindrin</p>
<p style="padding-left: 60px;" dir="ltr">hire bentak egin din</p>
<p style="padding-left: 60px;" dir="ltr">ortzak ere guan zaizkin</p>
<p style="padding-left: 60px;">eta sorgin zar bai idurin (Larralde & Larralde, 1991, 31)</p>
Pueblo:
Bizkar dantza de Baztan
Tipos de danzas que hay en este ciclo:
Danzas que forman este ciclo:
Cuándo
Fecha:
Sin datos
Periodicidad:
Sin datos
Dónde
Lugar:
Sin datos
Recorrido:
Sin datos
Descripción
Sin datos
Documentación asociada
Informantes:
Sin datos
Bibliografía:
Arizmendi, E. (1968). Vascos y trajes. Donostia: R.S.B.A.P.
Arrarás, F. (1987). Danzas e indumentaria de Navarra. Merindad de Pamplona, II. Pamplona: Institución «Príncipe de Viana».
Donostia, J.A. de (1994). Obras Completas. Cancionero Vasco. IV Danzas. Eusko Ikaskuntza.
Fernandez de Larrinoa, K. (2006). Calendario de fiestas y danzas tradicionales en el País Vasco. Vitoria-Gasteiz: Eusko Jaurlaritza.
Larralde, J. eta Larralde, X. (1991). Baztango Folklorea I. Bilbo: IZ.
Galería de videos
Bizkar dantza de baztan.Navarra Cuatro Estaciones 1964. Carnaval de Lantz.
Bizkar dantza de baztan.Raices RTVEko dokumentala año 1974.
Bizkar dantza de baztan.Carnavales de Lanz 2008. E. Monesma Pyrenne.
Indumentaria
Sin datos
Música
Músicos:
Sin datos
Instrumentos:
Sin datos
Audios:
Uharte Arakil. Zortzikoa. Iruñeko Gaiteroak. F.: Dantzan.eus
Uharte Arakil. Fandangoa, 2013. Iruñeko Gaiteroak. F.: Dantzan.eus
Uharte Arakil. Porrusalda, 2013. Iruñeko Gaiteroak. F.: Dantzan.eus
Uharte Arakil. Kalejira, 2013. Iruñeko Gaiteroak. F.: Dantzan.eus
Autor de las grabaciones:
Sin datos
Partituras:
Evolución:
Sin datos
Descripción histórica
Sin datos
Participantes-dantzaris:
Sin datos
Transmisión y salvaguarda
Transmisión:
Sin datos
Procedencia de la información:
Sin datos
Diagnóstico:
Sin datos